Lambda, Rd en Rc: zo reken je uit hoe dik je isolatie moet zijn

Lambda zegt hoe goed een materiaal warmte geleidt: hoe lager, hoe beter het isoleert. De Rd-waarde zegt hoe goed een laag van een bepaalde dikte isoleert, de Rc-waarde hoe goed de hele muur, vloer of het hele dak isoleert.^MC De dikte die je nodig hebt is Rd keer lambda.

Op de verpakking van isolatiemateriaal en op een offerte staan vaak drie of vier getallen. Ze lijken op elkaar, maar ze meten iets anders. Wie ze uit elkaar houdt, kan een offerte controleren en zelf uitrekenen hoe dik een laag moet zijn.

Vier begrippen op een rij

Lambda: het materiaal

Lambda is een eigenschap van het materiaal, los van de dikte. Het getal zegt hoeveel warmte er door een laag van één meter dik gaat bij één graad verschil. Isolatiemateriaal heeft een lambda van een paar honderdste. Een fabrikant geeft hem op het productblad.

Milieu Centraal geeft geen lambda per materiaal, wel de dikte die nodig is voor Rd 3,5 bij een vloer en Rd 3,8 bij een dak.^MC Deel je die dikte door de Rd, dan krijg je een rekenwaarde voor de lambda. Wij nemen per groep de hoogste uitkomst en ronden die naar boven af. Zo valt een laag die je ermee uitrekent nooit te dun uit:

Het verschil tussen de groepen is groter dan tussen producten in één groep. Daarom is de groep een goed begin, en het productblad de laatste stap.

Rd: de laag

De Rd-waarde is de isolatiewaarde van het isolatiemateriaal bij een bepaalde dikte. Hij staat op de verpakking, zodat je snel ziet hoe goed die plaat of deken isoleert.^MC Een dikkere plaat van hetzelfde materiaal heeft een hogere Rd.

De formule is eenvoudig: Rd is dikte in meters gedeeld door lambda. Andersom: dikte is Rd keer lambda. Twee voorbeelden:

• Minerale wol voor Rd 3,5: 3,5 keer 0,038 is 0,133 meter, naar boven afgerond 13,5 cm. Milieu Centraal noemt voor een vloer 13 cm.^MC De rekenwaarde zit dus net aan de veilige kant.
• PIR van 10 cm: 0,10 gedeeld door 0,026 is ongeveer 3,8. Milieu Centraal noemt voor een PIR-plaat van 10 cm Rd 4,2.^MC Een echte plaat doet het vaak beter dan onze voorzichtige rekenwaarde. Daarom is het productblad leidend.

Zo reken je ook terug. Staat er op een offerte ‘12 cm glaswol’, dan is dat met onze rekenwaarde ongeveer Rd 3,2. Dat is minder dan de 3,5 die de ISDE vraagt.^RVO Een reden om te vragen welk product het is en wat de Rd op het productblad is.

Welke Rd kies je?

Milieu Centraal adviseert minimaal Rd 3,5 voor een vloer en minimaal Rd 3,8 voor een dak. Vervang je de vloer of het dak helemaal, kies dan Rd 4,8 voor de vloer en Rd 5,8 voor het dak. De extra kosten voor die hogere waarde zijn meestal niet hoog. Voor een buitenmuur in nieuwbouw geldt Rd 4,5.^MC

Bij een spouwmuur bepaalt de breedte van de spouw hoe dik de laag kan zijn. Daarom ligt de eis daar lager dan bij de andere toepassingen.

Rekenen met een hogere Rd

Wil je verder gaan dan de ondergrens, bijvoorbeeld omdat je het dak of de vloer toch helemaal vervangt? Met de rekenwaarden hierboven reken je de dikte zelf uit. Dikte is Rd keer lambda. Wij ronden altijd naar boven af op een halve centimeter, zodat de laag de Rd zeker haalt.

Je ziet dat het verschil tussen de materialen meegroeit met de Rd. Bij Rd 5,8 scheelt PIR zo'n 7 cm met glaswol. Bij een nieuw dak, waar je de opbouw toch al aanpast, is dat vaak minder belangrijk dan in een bestaande kamer.

Rc: de hele constructie

De Rc-waarde is de isolatiewaarde van de hele constructie. Alle lagen tellen mee: de muur, het dak of de vloer zelf, het isolatiemateriaal en de afwerking aan binnen- en buitenkant.^MC Je ziet de Rc vooral bij nieuwbouw en in bouwregels, en in een advies over je hele muur.

Twee dingen om op te letten. Een Rc is altijd iets hoger dan de Rd van de isolatie alleen, omdat de andere lagen ook een beetje isoleren. En een Rc zegt niets over welk materiaal erin zit. Vergelijk je twee offertes, vergelijk dan de Rd van het isolatiemateriaal en de dikte.

Voor jou als koper is de Rd het handigste getal. Hij hoort bij het product dat je koopt, staat op de verpakking en is het getal waar de ISDE naar kijkt.^{MC, RVO} De Rc is vooral iets voor een adviseur of architect die de hele opbouw doorrekent.

U-waarde: glas en kozijnen

De U-waarde werkt andersom. Hij zegt hoeveel warmte er door een deel heen gaat. Hoe lager, hoe beter. Je komt hem tegen bij glas, kozijnen en deuren, de Rc bij muren, daken en vloeren.^MC

Drie valkuilen

• Bestaande isolatie optellen. Voor de ISDE telt alleen het nieuwe materiaal. Ligt er al 5 cm, dan moet de nieuwe laag zelf de Rd halen.^RVO
• Rc en Rd door elkaar. Een offerte met ‘Rc 4’ is iets anders dan ‘Rd 4’. Vraag naar de Rd van het materiaal.
• Isolerende verf. Isolerende muurverf isoleert volgens Milieu Centraal hooguit zoveel als 4 mm isolatie. Een gewone laag isolatie doet veel meer.^MC

Wil je zien hoe dik elk materiaal wordt bij een andere Rd? Gebruik de diktemeter op de voorpagina. Alle materialen naast elkaar staan in isolatiematerialen vergelijken, de eisen per toepassing in waarden en eisen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Rd en Rc?

Rd is de isolatiewaarde van het isolatiemateriaal bij een bepaalde dikte. Rc is de isolatiewaarde van de hele constructie, dus alle lagen samen.^MC

Hoe reken ik de dikte uit?

Dikte in meters is Rd keer lambda. Voor Rd 3,5 met onze rekenwaarde 0,038 voor minerale wol is dat 0,133 meter, naar boven afgerond 13,5 cm. Milieu Centraal noemt 13 cm.

Is een hoge of een lage lambda beter?

Een lage lambda. Hoe lager de lambda, hoe dunner de laag voor dezelfde Rd.

Wat is een U-waarde?

Hoeveel warmte er doorheen gaat. Hoe lager, hoe beter. Je ziet hem vooral bij glas en kozijnen.^MC