Biobased isoleren: houtvezel, vlas, cellulose en schapenwol vergeleken

Biobased isolatie, zoals vlas, houtvezel en cellulose, heeft voor Rd 3,8 ongeveer 15 cm nodig, 1 cm meer dan glaswol.^MC Vlasplaten zijn op een schuin dak en onder een vloer de beste keuze voor het milieu.^MC De ISDE geeft per m² een bonus van €1 tot €6 bovenop de gewone subsidie.^RVO

Biobased isolatiematerialen zijn gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, zoals vlas, hout, hennep, katoen of plantaardige olie.^MC Ze worden steeds vaker gekozen, ook omdat er subsidie bij komt. Maar natuurlijk is niet automatisch beter. Hieronder per materiaal wat het is, hoe dik het wordt, hoe het scoort en waar je op let.

De materialen

• Vlas: als halfharde plaat en als deken.^MC Voor Rd 3,5 is 15 cm vlasplaat nodig.^MC
• Houtvezel: als vormvaste plaat of als flexibele plaat in een frame. Voor Rd 3,5 is 14 cm nodig.^MC
• Cellulose: als plaat, en als losse vlokken die worden ingeblazen. Voor Rd 3,8 is 15 cm nodig.^MC
• Gerecyclede kleding of katoen: als deken of halfharde plaat.^MC Voor Rd 3,8 ook 15 cm.^MC
• Schapenwol: als deken. Een afrader, zie hieronder.^MC

Van een aantal nieuwere materialen is nog geen milieubeoordeling van het NIBE. Dat geldt onder andere voor geëxpandeerde kurk, mycelium, grasvezel, hennepvezel en kalkhennepblokken. Ze kunnen een lage milieubelasting hebben, maar dat is nog niet vastgesteld.^MC

Hoe dik

Het verschil met glaswol is klein: 1 tot 2 cm. Met PIR is het verschil groter, 6 cm bij Rd 3,8.^MC Biobased past dus vooral waar je ruimte hebt: tussen diepe balken, op een zoldervloer of in een voorzetwand die niet heel dun hoeft.

Milieu: per plek

Milieu Centraal geeft elk materiaal een score per plek. Die score zegt hoe snel de milieukosten van het materiaal zijn terugverdiend met de energie die je bespaart: ‘best’ binnen een jaar, ‘goed’ binnen 3 jaar, ‘gemiddeld’ binnen 10 jaar.^MC

Biobased materialen leggen tijdens de groei CO2 vast. Die opslag telt nog niet mee in de score, omdat de CO2 aan het eind van de levensduur weer kan vrijkomen, bijvoorbeeld bij verbranden. Telt de opslag wel mee, dan scoren vlasplaten nog beter.^MC

Toch is biobased niet altijd beter. Ook de teelt, de productie en het vervoer belasten het milieu, en sommige producten bevatten toevoegingen die slecht recyclebaar zijn.^MC

Schapenwol: de afrader

Schapenwol is het enige materiaal dat Milieu Centraal echt afraadt. De uitstoot van broeikasgassen is 20 keer zo hoog als die van steenwol of glaswol, en 4 keer zo hoog als die van PIR of PUR met dezelfde Rd. Het duurt veel meer dan 20 jaar voor die uitstoot is goedgemaakt. De mest van schapen brengt extra stikstof in de bodem, en in de vacht wordt veel gif tegen ongedierte gebruikt.^MC

Er is één uitzondering: een Oostenrijkse fabrikant die alleen wol gebruikt van biologisch gehouden schapen in natuurgebieden. Milieu Centraal noemt die wol geen afrader, maar kan de score nog niet uitrekenen.^MC

Vocht en brand

Leveranciers zeggen vaak dat natuurlijke materialen ‘ademen’: ze nemen vocht op en geven het weer af. Milieu Centraal noemt die claim misleidend. Vocht uit een woning voer je af door te ventileren, ook als er dampopen materiaal in de muur of het dak zit. Vochtbufferend materiaal helpt het wooncomfort wel, maar vooral als de afwerking aan de binnenkant ook dampopen is, zoals leem- of kalkstuc.^MC

Net als bij andere materialen moet de binnenkant van de constructie dampremmender zijn dan de buitenkant.^MC Over brand zegt Milieu Centraal dat biobased materialen niet brandgevaarlijker zijn en even lang meegaan, als ze goed zijn toegepast.^MC

Extra subsidie

Voor biobased isolatiemateriaal geeft de ISDE een bonus per m², bovenop het gewone bedrag. Het materiaal moet op de meldcodelijst van RVO staan en het werk moet op of na 1 januari 2024 zijn uitgevoerd.^RVO

Een rekenvoorbeeld van de redactie, met de bedragen van RVO. Laat je 40 m² dak isoleren met biobased materiaal, dan is dat 40 keer €16,25 = €650, plus 40 keer €5 = €200 bonus. Bij 50 m² vloer is het 50 keer €5,50 = €275, plus €100 bonus.^RVO RVO zegt zelf dat biobased materialen vaak duurder zijn, en dat de bonus ze bereikbaar moet maken.^RVO

Controleer voor je koopt of het product op de meldcodelijst staat. Daar staat ook de minimale dikte voor de subsidie.^RVO De eis per toepassing lees je in isolatiedikte voor de ISDE.

Wanneer kies je biobased?

• Je hebt ruimte voor 15 cm of meer.
• Het gaat om een schuin dak of de onderkant van een vloer, waar vlas als beste keuze scoort.^MC
• Je combineert het met een dampopen afwerking aan de binnenkant.
• Je laat het door een bedrijf doen en wilt de bonus. Milieu Centraal verwijst voor bedrijven met ervaring naar kiesbiobased.nl.^MC

Alle biobased materialen op een rij staan in de gids biobased. Twijfel je tussen biobased en een plaat die dunner is, lees dan PIR of glaswol.

Veelgestelde vragen

Hoe dik is biobased isolatie voor Rd 3,8?

Vlas, houtvezel en cellulose hebben 15 cm nodig, tegen 14 cm voor glaswol.^MC

Hoeveel extra subsidie krijg ik voor biobased isolatie?

Per m²: €5 voor een dak, €6 voor een gevel, €2 voor een vloer, €1,50 voor spouw en zoldervloer en €1 voor de bodem, als het materiaal op de meldcodelijst staat.^RVO

Is schapenwol een goede keuze?

Nee. Milieu Centraal noemt schapenwol een afrader: de uitstoot van broeikasgassen is 20 keer die van steenwol of glaswol. Eén fabrikant is een uitzondering.^MC

Ademt biobased isolatie?

Isolatie hoeft niet te ademen. Vocht voer je af door te ventileren, ook met natuurlijke materialen in de constructie.^MC